Stres və Damarlarınızın Sağlamlığı

Əksər insanlar gün ərzində müəyyən qədər stres keçirir, bir çoxumuz üçün gündəlik həyatda bəzən stresli dövrlər ola bilər. Lakin bəzi insanlar üçün stres daimi və ya xroniki vəziyyətə çevrilir. Bir çox şəxslərin yorğunluq, mədə qıcıqlanması, mədə ağrısı və baş ağrısı kimi stres simptomlarını hiss etməsinə baxmayaraq, xroniki stres orqanizmə ciddi zərər vura bilər. Sadaladığımız simptomların daha da ağırlaşmasına, həmçinin onlara əlavə olaraq təşviş və depressiyanın yaranmasına da səbəb ola bilər.

Bundan başqa, xroniki stres orqanizmin ürək-damar sisteminə təsir edə bilər. Bəzi pasiyentlərdə bu dövrlərdə hətta damarların varikoz genişlənməsinə rast gəlinir. Bəs stres damarların varikoz genişlənməsinə səbəb ola bilərmi?

Məsələ belədir: damarların varikoz genişlənməsi damar xəstəliklərinin bir formasıdır və əksər hallarda irsidir. Damarların varikoz genişlənməsinin səbəbi damar divarları və klapanlarının zəifləməsi və nəticədə aşağı ətraflarda qan yığılmasıdır. stres tək başına sağlam damarlara böyük təsir göstərmir, lakin uzunmüddətli stres — xüsusilə də damarlar digər səbəblərdən dolayı zəifləmişdirsə — öz təsirini göstərə bilər. Uzunmüddətli stres damarlara əlavə təzyiq göstərə bilər və əgər damarlar qanın ürəyə geri pompalanmasında çətinlik çəkirsə, həmin qan yığılır və zəif damarların şişməsinə səbəb olur.

İnsanlar stres keçirdikdə öz orqanizmlərinin qayğısına daha az qalırlar. Onlar stres səbəbindən çox qida qəbul edə və ya təzyiq altında işə görə idman etməyə zamanları olmaya bilər. Hər iki hal kökəlmə ilə nəticələnə bilər, bu da damarlara olan təzyiqi artırır və damar divarlarını zəiflədə bilər.

Stres səbəbindən qida qəbulu duzlu qidaları da əhatə edə bilər ki, bol miqdarda qəbul edildikdə onlar qan təzyiqini artıra bilərlər. Bu da həssas şəxslərdə damarların sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilər.

Bəzi şəxslər stresin öhdəsindən gəlmək üçün siqaret çəkməyə başlayır və ya daha çox siqaret çəkirlər. Bu, stresi müvəqqəti olaraq azaltsa da, siqaret çəkmək damar xəstəlikləri riskini artırır və bununla yanaşı saysız-hesabsız digər sağlamlıq problemlərinin meydana çıxmasına səbəb olur.

Əgər ailə anamnezində damarların varikoz genişlənməsi varsa, bunun qarşısını almaq üçün çox şey etmək mümkün deyil. O, stres səviyyəsindən asılı olmayaraq əmələ gələ bilər. Bununla belə, damarların varikoz genişlənməsinin yaranması ehtimalını, həmçinin onun şiddətini azaltmaq üçün yollar hər zaman mövcuddur.

İlk addım stresi azaltmaqdan ibarətdir. İş zamanı vacib tapşırıqlara üstünlük verərək iş yükünün daha yaxşı idarə edilməsi və ya gündəlik rahatladıcı vərdişlərdən istifadə edilməsi damarların varikoz genişlənməsini təkbaşına və ya birbaşa olaraq azaltmır, lakin bu vərdişlər stres səviyyəsini azaldır və qan təzyiqinin endirilməsinə yardım edir.

İşdə uzun müddət oturmaq və ya ayaq üstə qalmaq da damarların varikoz genişlənməsi ehtimalını artırır. Yüngül məşqlər qan dövranını yaxşılaşdırmağa kömək edir və fərqli idman hərəkətləri vasitəsilə qanın ürəyə geri pompalanmasına bədənə yardım edir. İdman etməyə vaxtınız yoxdursa, istirahət otağına və ya tualetə daha uzun yolla gedərək və ya liftdən istifadə etmək əvəzinə pilləkənlə qalxaraq fiziki fəaliyyətinizi artıra bilərsiniz.

Bundan əlavə, stres səbəbindən qida qəbulu müvəqqəti rahatlıq versə də, ümumilikdə həddən artıq və ya sağlam olmayan qidaların qəbulu bədəndə süstləşməyə və ya suyun ləngiməsinə səbəb ola bilər. Zərərli qidaların fiziki təsirlərinə həmin qidaların qəbuluna görə günahkarlıq hissi əlavə olunduqda, stres səviyyəsi daha da arta bilər. Mümkün olduqda, zərərli qidalarla özünü mükafatlandırmaq istəyini azaltmaq və bunun əvəzinə daha sağlam, lakin yenə də qaneedici qəlyanaltılar seçmək ən yaxşı çıxış yoludur.

Bəzi insanlar damarların varikoz genişlənməsinin əmələ gəldiyini gördükdə əlavə stres yaşayırlar. Onlar damarların görünüşcə xoş olmamasına görə narahat olur və ya dərin ven trombozu kimi risklərdən ehtiyat edirlər. Lakin müasir tibbdə damarların varikoz genişlənməsinin müalicəsi üçün müxtəlif üsullar mövcuddur.

Dr. Van Ceng
San Diego Damar İnstitutu